28.10.2016 > 08.12.2018

De Waarheidscommissie

 

Op 7 en 8 december 2018 is De Waarheidscommissie te zien in de Belgische Senaat in Brussel.


Het multiculturele drama? Botsende beschavingen? Mislukte integratie? Het is hypocriet om te ontkennen dat er geen diepe wonden zijn geslagen.

Zijn de mislukte inburgering, de stroeve interculturele dialoog en de islamofobie vandaag het indirecte gevolg van deze historische gebeurtenis? Kan het fenomeen van de zoo humains en het mechanisme van stereotiepe beeldvorming ons iets leren over hoe we vandaag met diversiteit omgaan?


Vlaanderen en België waren tot een eeuw geleden kampioen in het tentoonstellen van exoten als in een dierentuin voor miljoenen bezoekers. Denk maar aan de 144 Congolezen in Antwerpen (1894), de 270 Congolezen in Brussel (1897) of de 128 Senegalezen en 60 Filipijnen tijdens de Wereldtentoonstelling in Gent (1913) die letterlijk of imaginair in een kooi geplaatst werden. Daarbij lieten meerdere tentoongestelde mensen het leven. De tol van de wereldtentoonstellingen was hoog. Het tentoonstellen van exoten kaderde binnen een algemeen racistisch discours dat zich ook in de rest van Europa verspreidde. Bovendien werd aan dat discours bijgedragen door de overheid, de Katholieke Kerk, academici en kunstenaars.

Met De Waarheidscommissie stelt Action Zoo Humain zich luidop de vraag of vele discussies vandaag hun oorsprong niet kennen in het koloniaal hoofdstuk van onze vaderlandse geschiedenis: het exposeren van Congolezen tijdens de Wereldtentoonstelling. In 1885, 1894 en 1930 werden op de wereldtentoonstelling Congolezen als attractie in namaakhutten tentoongesteld. Ze speelden er authentieke rituelen na terwijl het blanke publiek toekeek. Was dat hallucinante evenement racistisch en mensonterend of net een toonbeeld van interculturele uitwisseling? Gaat de sociaal-culturele kloof van vandaag terug tot diep in de geschiedenis? De Waarheidscommissie zal bepalen welke leugens toelaatbaar zijn en welke niet.

Herbeleef deze historische gebeurtenis en verplaats je in de gevoelswereld van de organisatoren, tentoongestelde volkeren en leergierige bezoekers. Woon zelf hun getuigenissen in woord, dans en muziek bij.


In wisschen hutten toonden de zwarten aan de bezoekers het typische leven hunner negerij en leverden zich niet alleen over aan zeer pittoreske dansen en duikelingen, maar ook aan hun eigenaardig handwerk.
Uit: Guldenboek der Wereldtentoonstelling Antwerpen, 1930

De Waarheidscommissie Antwerpen (2016)

PRODUCTIE Action Zoo Humain COPRODUCTIE KC Vooruit, KASK/School of Arts/Hogent PARTNERS Cultuur District Antwerpen, ccBe, Kultuurfaktorij Monty, Mestizo Arts Festival, Arenberg VAN EN MET Chokri & Zouzou Ben Chikha, Dahlia Pessemiers, Marijke Pinoy, Mourade Zeguendi, prof. em. Herman Balthazar, Chantal Loïal, Ilse Mariën, Moussa N'Diaye, Omar Ba, Tom Lanoye/Eric Kempeneers, prof. Zana Aziza Etambala (Tervuren, Koninklijk Instituut voor Midden-Afrika), prof. Henk De Smaele (Ua), prof. Kevin Absillis (Ua), Starlette Mathata-Mathas, Koen Augustijnen MET DE STEUN VAN Vlaamse Overheid, Stad Antwerpen


De Waarheidscommissie Kaapstad (2014)

PRODUCTIE Action Zoo Humain COPRODUCTIE KC Vooruit, KASK/School of Arts/Hogent PARTNER University of the Western Cape VAN EN MET Tom Lanoye, prof. em. Herman Balthazar, Chokri & Zouzou Ben Chikha, Marijke Pinoy, Mourade Zeguendi, Chantal Loïal, Ilse Mariën, Annelies Verdoolaege (UGent), Josiane Kimbaut, Michael Olabode- Myslop Owa, Christopher Kudyahakuda Dirwe MET DE STEUN VAN Vlaamse Overheid, Provincie Oost-Vlaanderen, Stad Gent, Universiteit Gent, Afrikaans Platform, Regie der Gebouwen, Liga Voor Mensenrechten


De Waarheidscommissie Gent (2013)

COPRODUCTIE KC Vooruit, KASK/School of Arts/Hogent VAN EN MET prof. em. Herman Balthazar, Johan Braeckman (UGent), Youssou N'Dour (o.v.), Marijke Pinoy, Chokri & Zouzou Ben Chikha, Maimouna Diao, Kardinaal Danneels (o.v.), Mourade Zeguendi, Minister Bourgeois (o.v.), Ousmane N'Diaye, Koen Augustijnen, Ilse Mariën, Ben Benaouisse, Evelien Jonckheere (UGent), Moussa Nambé N'Diaye, Chantal Loial, Herwig Deweerdt (Cyriel Buysse Genootschap), Studenten KASK, Omar Ba (Afrikaans Platform), Annelies Verdoolaege (UGent) IN SAMENWERKING MET De Centrale, les ballets C de la B en CAMPO MET DE STEUN VAN De Vlaamse Overheid, Provincie Oost-Vlaanderen, Stad Gent, Universiteit Gent, Afrikaans Platform, Regie der Gebouwen, Liga Voor Mensenrechten

Pers

DeWereldMorgen.be 14/10/2016
Is het een theatervoorstelling, een performance of toch een echte waarheidscommissie? De termen doen er niet toe. Het is een gebeurtenis die de deelnemers enkele stompen in de maag geeft.
Forum+ voor onderzoek en kunsten 16/03/2016
De dramaturgische ingrepen zetten op een intelligente manier aan tot reflectie over de manier waarop de realiteit in en door haar enscenering aan ons verschijnt. Dat geeft de voorstelling een sterke auto reflectieve dimensie.
Bruno De Wever (prof. UGent) 07/03/2017
Ik vind dat Action Zoo Humain het geëngageerde theater een nieuw leven heeft ingeblazen en ook overtuigend aantoont dat publieksgeschiedenis in de vorm van theater goed kan werken.
Het Nieuwsblad 19/04/2013
De broers Ben Chikha weten een serieus debat op een luchtige manier open te gooien, in strak afgemeten betogen die zijn aangevuld met enkele videofragmenten en Afrikaanse, muzikale intermezzo's.
Etcetera - Ivo Kuyl 01/06/2013
Er worden stereotiepen gebruikt, je gaat daarin mee of je ergert je, tot je beseft dat ze in en door hun gebruik gedeconstrueerd worden, zodat er ruimte ontstaat voor een theorie en praktijk die de stereotiepen doorbreekt.